Media Literacy Tool
Leer nieuws en bronnen kritisch beoordelen. Herken betrouwbare informatie en nepnieuws.
Bronnen Checken
B Bron & Auteur
A Actueel
S Secondaire bronnen
I Intentie & Bias
C Controle & Feiten
Betrouwbaarheidsscore
Vink de criteria aan die van toepassing zijn op je bron.
Fake News Quiz
Theorie: Media Literacy
Wat is media literacy?
Media literacy (mediawijsheid) is het vermogen om kritisch met media om te gaan. Je leert informatie te beoordelen op betrouwbaarheid, de bedoeling van de maker te herkennen, en feiten van meningen te onderscheiden.
Soorten bronnen
Primaire bronnen
Originele bronnen die direct uit de bron komen: interviews, officiële documenten, ooggetuigenverslagen, onderzoeksrapporten.
Secundaire bronnen
Bronnen die primaire bronnen interpreteren of samenvatten: krantenartikelen, schoolboeken, documentaires.
Betrouwbare bronnen
Gevestigde nieuwsmedia (NOS, RTL, grote kranten), overheidswebsites, wetenschappelijke publicaties.
Onbetrouwbare bronnen
Anonieme websites, social media posts zonder bronvermelding, sites met veel reclame en sensationele koppen.
Feit vs. Mening
Een feit is iets dat controleerbaar en objectief waar is. Een mening is een persoonlijke overtuiging die niet objectief te bewijzen is.
| Feit | Mening |
|---|---|
| "Nederland heeft 17 miljoen inwoners" | "Nederland is het beste land om te wonen" |
| "De Tweede Kamer heeft 150 zetels" | "De politiek moet anders" |
| "De aarde draait om de zon" | "Ruimteonderzoek is geldverspilling" |
Tip: Signaalwoorden voor meningen
Woorden als "ik vind", "volgens mij", "mooi", "lelijk", "moet", "zou moeten" wijzen vaak op een mening.
Wat is bias?
Bias is vooringenomenheid. Een bron is bevooroordeeld als deze bewust of onbewust een bepaalde kant kiest. Dit kan door:
- Alleen een kant van het verhaal te vertellen
- Bepaalde feiten weg te laten
- Emotioneel geladen woorden te gebruiken
- Bepaalde groepen positiever of negatiever af te schilderen
Kenmerken van nepnieuws
Sensationele koppen
Koppen met HOOFDLETTERS, veel uitroeptekens, of schokkende beweringen om clicks te krijgen.
Geen bronvermelding
Beweringen zonder verwijzing naar onderzoek, experts of documenten.
Onbekende website
Geen "over ons" pagina, vreemde URL, veel reclame en pop-ups.
Speelt in op emotie
Probeert boosheid, angst of verontwaardiging op te wekken in plaats van te informeren.
Geen andere bronnen
Andere betrouwbare media berichten niet over hetzelfde onderwerp.
Oude of geen datum
Geen publicatiedatum of oud nieuws dat als nieuw wordt gepresenteerd.
De BASIC-methode
Gebruik deze checklist om bronnen te controleren:
- Bron - Wie heeft dit geschreven? Is de auteur/organisatie betrouwbaar?
- Actueel - Wanneer is dit gepubliceerd? Is het nog relevant?
- Secundair - Zijn er bronvermeldingen? Bevestigen andere media dit?
- Intentie - Wat is het doel? Informeren of overtuigen?
- Controle - Kloppen de feiten? Zijn claims onderbouwd?
Factcheck websites
Gebruik factcheck websites om beweringen te controleren:
- nieuwscheckers.nl - Nederlandse factchecker
- nu.nl/factcheck - Factchecks van NU.nl
- snopes.com - Internationale factchecker (Engels)