Metaalbewerkingstechnieken
Klik op een bewerking voor meer informatie over de techniek, gereedschappen en toepassingen.
Verspanende bewerkingen
Draaien
Ronde werkstukken bewerken op de draaibank
Frezen
Vlakke en gevormde oppervlakken maken
Boren
Gaten maken in materiaal
Slijpen
Nauwkeurig afwerken van oppervlakken
Niet-verspanende bewerkingen
Lassen
Metalen permanent verbinden
Buigen
Plaat en profiel in vorm buigen
Knippen/Ponsen
Plaatmateriaal op maat snijden
Solderen
Verbinden met laag smeltend soldeer
Draaien
Bij draaien draait het werkstuk rond terwijl een snijgereedschap materiaal verwijdert. Geschikt voor cilindrische werkstukken.
Opspannen
Zet het werkstuk vast in de klauwplaat. Controleer of het goed gecentreerd is.
Instellen
Stel de juiste snijsnelheid en voeding in op basis van materiaal en bewerking.
Bewerken
Voer de bewerking uit: langdraaien, vlakdraaien, afsteken of draadsnijden.
Meten
Controleer de maat met schuifmaat of micrometer.
Frezen
Bij frezen draait het gereedschap (de frees) terwijl het werkstuk wordt bewogen. Geschikt voor vlakke werkstukken, gleuven en contouren.
Freessoorten: vlakfrees, vingerflees, kogelkopfrees, T-gleuffrees
Toepassingen: vlakfrezen, contourfrezen, gleuffrezen, tandwielfrezen
Boren
Boren is het maken van cilindrische gaten met een roterende boor. Belangrijk is de juiste snijsnelheid en koeling.
Boorsoorten: spiraalboor, centerboor, ruimer, verzinkboor
Let op: Altijd centerprikken voor nauwkeurig boren. Gebruik koelvloeistof bij metaal.
Slijpen
Slijpen is een afwerkbewerking voor zeer nauwkeurige maten en gladde oppervlakken. Gebruikt een roterende slijpsteen.
Types: vlakslijpen, rondslijpen, centerloosslijpen
Nauwkeurigheid: tot 0,001 mm (1 micrometer)
Lassen
Lassen is het permanent verbinden van metalen door smelten. Er zijn verschillende lastechnieken voor verschillende toepassingen.
MIG/MAG: Meest gebruikt, geschikt voor staal en aluminium
TIG: Hoogwaardige lassen, vooral voor RVS en aluminium
Elektrisch: Simpel, robuust, geschikt voor zwaardere constructies
Buigen
Buigen is het plastisch vervormen van plaat of profiel. Belangrijk is de terugvering (springback) te compenseren.
Methodes: kantpers, walsbuigen, strookbuigen
Let op: Minimale buigstraal afhankelijk van materiaaldikte en -soort
Knippen en Ponsen
Plaatmateriaal op maat snijden door afschuiven. Bij ponsen worden gaten of vormen uit plaat geslagen.
Methodes: guillotineschaar, nibbelschaar, ponsmachine, lasersnijden
Lasersnijden: Moderne CNC-gestuurde methode voor complexe vormen
Solderen
Verbinden van metalen met een toevoegmateriaal (soldeer) dat smelt onder 450C. Minder sterk dan lassen maar geschikt voor fijne verbindingen.
Zachtsolderen: Tot 450C, voor elektronica en loodgieterij
Hardsolderen: 450-900C, sterkere verbindingen
Materiaalkennis
Eigenschappen van veelgebruikte metalen in de industrie.
Staal (Fe)
Aluminium (Al)
RVS (Inox)
Messing (CuZn)
Kennischeck
Veilig werken in de werkplaats
Veiligheid eerst!
Metaalbewerking brengt risico's met zich mee: ronddraaiende delen, hete materialen, scherpe randen en vonken. Draag altijd de juiste PBM's!
Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM)
Belangrijke veiligheidsregels
- Draag NOOIT handschoenen bij draaiende machines (insleepgevaar)
- Verwijder sieraden en bind lang haar vast
- Controleer machines voor gebruik op defecten
- Gebruik altijd de juiste gereedschappen voor de klus
- Houd de werkplek schoon en opgeruimd
- Ken de locatie van de noodstop en EHBO
- Werk nooit alleen met gevaarlijke machines
- Meld onveilige situaties direct
KAM-zorg
KAM staat voor Kwaliteit, Arbo en Milieu. In de metaalindustrie is KAM-zorg essentieel voor een veilige werkplek, goede producten en een schoon milieu.
Kwaliteitscontrole
Meten en toleranties zijn essentieel voor kwaliteit in de metaalbewerking.
Meetgereedschap
Schuifmaat
Nauwkeurigheid: 0,02 - 0,05 mm
Micrometer
Nauwkeurigheid: 0,001 - 0,01 mm
Meetklok
Nauwkeurigheid: 0,01 mm
Haakse liniaal
Voor het controleren van haaksheid
Toleranties (ISO-systeem)
Tolerantie is de toegestane afwijking van de nominale maat.
| Klasse | Toepassing | Voorbeeld tolerantie |
|---|---|---|
| IT5-IT7 | Precisie passingen | +/- 0,01 mm |
| IT8-IT10 | Normaal machinaal | +/- 0,05 mm |
| IT11-IT14 | Grove bewerking | +/- 0,1 mm |
| IT15-IT18 | Ruwe maten | +/- 1 mm |
Oppervlakteruwheid (Ra)
- Ra 0,4: Slijpen, honen - spiegelglad
- Ra 1,6: Fijn draaien/frezen - glad
- Ra 3,2: Normaal draaien/frezen
- Ra 6,3: Ruw draaien/frezen
- Ra 12,5: Zagen, branden