Handelsstromen
--- Goederenstroom
$25 bln
Wereldhandel per dag
45%
Aandeel Azie
90%
Via scheepvaart

Top handelsproducten

Export China:
Elektronica, machines, kleding, speelgoed
Export Nederland:
Machines, chemie, voedsel, brandstof (doorvoer)
Export Saoedi-Arabie:
Aardolie (85% van export)
Export Ghana:
Cacao, goud, olie

Productieketen: Smartphone

Waarde-toevoeging in de keten

De meeste waarde wordt toegevoegd bij ontwerp (VS) en verkoop (Europa/VS). De fabrieksarbeiders in China verdienen slechts 1-2% van de verkoopprijs. Dit verklaart de economische ongelijkheid tussen landen.

Economische ongelijkheid vergelijken

🇳🇱 Nederland (Hoog inkomen)
BNP per capita
$57.000
HDI
0.94
Levensverwachting
82 jaar
Onderwijs
98%
🇳🇬 Nigeria (Laag-midden inkomen)
BNP per capita
$2.200
HDI
0.54
Levensverwachting
55 jaar
Onderwijs
62%

Oorzaken van ongelijkheid

Historisch
Kolonialisme, slavernij, uitbuiting grondstoffen
Structureel
Handelsverdragen, schulden, ruilvoet
Politiek
Corruptie, conflicten, slecht bestuur
Geografisch
Klimaat, ligging, natuurlijke hulpbronnen

Multinationals onder de loep

Voor- en nadelen multinationals

Voordelen voor gastland
  • Werkgelegenheid
  • Kennisoverdracht
  • Infrastructuur investeringen
  • Belastinginkomsten
  • Export stimulering
Nadelen voor gastland
  • Winst vloeit weg naar moederland
  • Lage lonen, slechte arbeidsomstandigheden
  • Milieuschade
  • Afhankelijkheid
  • Belastingontwijking

Kernbegrippen

  • Globalisering Toenemende verbondenheid van landen door handel, communicatie en cultuur
  • Multinational Bedrijf met vestigingen in meerdere landen, ook wel MNO (Multinational Organisation)
  • Productieketen Alle stappen van grondstof tot eindproduct, vaak verspreid over meerdere landen
  • Ruilvoet Verhouding tussen export- en importprijzen. Ongunstig voor grondstofexporteurs
  • HDI Human Development Index: maat voor ontwikkeling (inkomen, onderwijs, gezondheid)

Schaalniveaus

Lokaal Fabriek biedt werk aan dorpsbewoners, maar vervuilt de rivier
Nationaal Export groeit, maar afhankelijkheid van buitenland neemt toe
Mondiaal Goedkope producten, maar groeiende ongelijkheid tussen landen

Analyse-tips

Bij globalisering-vragen:

  • Wie profiteert? Wie niet?
  • Wat zijn korte vs lange termijn effecten?
  • Welk schaalniveau wordt besproken?
  • Wat zijn alternatieven?