Tweede Wereldoorlog: Keuze-avontuur

Je woont met je gezin in Amsterdam. Je vader werkt bij de gemeente en je moeder zorgt voor het huishouden. Het leven onder de bezetting is zwaar, maar jullie proberen zo normaal mogelijk te leven.

Op een dag komt een Duitse officier langs. Hij vraagt of jullie een kamer kunnen verhuren aan een Duitse soldaat. Ze betalen goed en weigeren kan problemen opleveren.

Een jaar later. De Duitse soldaat woont nog steeds bij jullie. Hij is eigenlijk best vriendelijk en deelt soms zijn rantsoen met jullie.

Op een avond hoor je dat de buurman, meneer Cohen, wordt gezocht door de Duitsers. Hij is Joods. De soldaat in jullie huis lijkt niets te weten. Je vader vraagt zich af of jullie kunnen helpen.

Een jaar later. Jullie weigerden destijds de Duitse soldaat. Je vader kreeg problemen op zijn werk - hij werd ontslagen bij de gemeente omdat hij "onbetrouwbaar" zou zijn.

Jullie houden je gedeisd, maar op een avond klopt iemand aan. Het is een verzetsman. Hij vraagt of jullie voedselbonnen kunnen vervalsen. Jullie hebben connecties bij het distributiekantoor via een vriend.

Je bent actief in het verzet. Jullie groep helpt Joodse onderduikers en verspreidt illegale kranten. Het is gevaarlijk werk - veel verzetsmensen zijn al opgepakt.

Je hebt informatie gekregen over een transport van Joodse gevangenen. Er is een mogelijkheid om enkele gevangenen te bevrijden, maar het plan is riskant. Een verrader zou alles kunnen doen mislukken.

De actie is geslaagd! Jullie hebben vijf mensen kunnen bevrijden. Maar nu is de Gestapo extra alert. Jullie moeten onderduiken.

Een maand later krijg je bericht: er is een verrader in de groep. Je hebt een vermoeden wie het is - iemand die je al lang kent. Wat doe je?

Je besloot te wachten. De volgende dag hoorde je dat het transport al was vertrokken. De gevangenen zijn naar Westerbork gebracht, en vandaar naar het oosten...

Je voelt je schuldig. Een verzetsvriend probeert je te troosten: "We kunnen niet iedereen redden." Maar je twijfelt aan jezelf.

Weken later is er een nieuwe mogelijkheid: sabotage op een spoorlijn die door de Duitsers wordt gebruikt.

Je bent 16 jaar en woont met je Joodse familie in Amsterdam. Sinds de bezetting zijn er steeds meer regels voor Joden: je mag niet meer naar de bioscoop, niet in parken komen, niet met de tram.

Vandaag hoorde je over de Februaristaking - Nederlandse arbeiders staken uit protest tegen de razzia's op Joden. Het geeft je hoop, maar ook angst. De bezetter slaat de staking hard neer.

Je vader overweegt om vals papieren te kopen. Een kennis kan helpen, maar het is duur en gevaarlijk.

Met de valse papieren ben je nu officieel "Maria Jansen". Je familie is uit elkaar: je ouders zitten ondergedoken bij een boerenfamilie in Friesland, je broertje bij een dominee.

Jij woont bij een gezin in Utrecht. Ze zijn aardig, maar je moet voorzichtig zijn. Je spreekt niemand aan, gaat niet naar buiten zonder noodzaak.

Op een dag wordt er aangebeld. Een NSB'er uit de buurt vraagt naar "het nieuwe meisje". De familie zegt dat je een nichtje bent uit Rotterdam.

Je familie besloot te wachten. Nu, meer dan een jaar later, krijgt je vader een "oproep voor tewerkstelling in Duitsland". Iedereen weet wat dit betekent.

Een buurvrouw biedt aan om jullie te verbergen op haar zolder. Maar ze kan niet de hele familie opnemen - alleen jou en je broertje. Je ouders zouden ergens anders naartoe moeten.