Welkom bij de Staatsinrichting Simulator
Wat ga je leren?
In deze simulator doorloop je het proces van wetsvoorstel tot wet. Je leert over de scheiding der machten en de rechten van de Eerste en Tweede Kamer.
Wetgevende Macht
Maakt de wetten
Regering + Staten-Generaal
Uitvoerende Macht
Voert de wetten uit
Regering (Koning + Ministers)
Rechtsprekende Macht
Beoordeelt geschillen
Rechters
Scheiding der Machten (Trias Politica)
De drie machten zijn gescheiden om te voorkomen dat een persoon of groep te veel macht krijgt. Dit is een belangrijk kenmerk van een rechtsstaat.
Stap 1: Het Wetsvoorstel
Scenario
De regering wil een nieuwe wet maken over duurzame energie. Alle nieuwe huizen moeten verplicht zonnepanelen krijgen. Wie kan dit wetsvoorstel indienen?
De Regering (minister)
Een minister dient namens de regering een wetsvoorstel in.
Een Tweede Kamerlid (initiatief)
Kamerleden kunnen ook zelf wetten voorstellen via het recht van initiatief.
De Eerste Kamer
De Eerste Kamer kan wetsvoorstellen indienen.
Recht van Initiatief
Tweede Kamerleden mogen zelf wetsvoorstellen indienen. Dit heet het recht van initiatief. De Eerste Kamer heeft dit recht NIET.
Stap 2: Behandeling Tweede Kamer
De Tweede Kamer bespreekt het voorstel
Het wetsvoorstel over zonnepanelen wordt besproken. Kamerleden kunnen het voorstel wijzigen. Hoe heet dit recht?
Recht van Amendement
Het recht om een wetsvoorstel te wijzigen.
Recht van Interpellatie
Het recht om een minister ter verantwoording te roepen.
Recht van Enquete
Het recht om een onderzoek in te stellen.
Rechten Tweede Kamer
- Amendement: wetsvoorstel wijzigen
- Initiatief: zelf wet voorstellen
- Motie: uitspraak doen (verzoek aan regering)
- Interpellatie: minister ter verantwoording roepen
- Enquete: parlementair onderzoek
De stemming in de Tweede Kamer
Na de bespreking stemt de Tweede Kamer (150 leden). Er is een meerderheid nodig (minimaal 76 stemmen voor).
Stap 3: Behandeling Eerste Kamer
De Eerste Kamer (Senaat)
De Eerste Kamer (75 leden) bekijkt of het wetsvoorstel goed in elkaar zit en past bij andere wetten. Wat kan de Eerste Kamer NIET doen?
Het wetsvoorstel wijzigen
De Eerste Kamer kan het voorstel niet aanpassen (geen recht van amendement).
Het wetsvoorstel verwerpen
De Eerste Kamer kan tegen stemmen.
Het wetsvoorstel aannemen
De Eerste Kamer kan voor stemmen.
Verschil Eerste en Tweede Kamer
De Eerste Kamer wordt ook wel de 'Senaat' of 'Chambre de reflection' genoemd. Ze hebben minder rechten:
- GEEN recht van amendement (kan wet niet wijzigen)
- GEEN recht van initiatief (kan geen wetten indienen)
- WEL stemmen: aannemen of verwerpen
De stemming in de Eerste Kamer
Stap 4: Bekrachtiging en Publicatie
De laatste stap
Het wetsvoorstel is aangenomen door beide Kamers. Wie moeten nu de wet ondertekenen?
De Koning en de verantwoordelijke minister
De wet wordt bekrachtigd door de Koning en de minister die verantwoordelijk is.
Alleen de Koning
De Koning ondertekent de wet alleen.
De voorzitter van de Tweede Kamer
De Kamervoorzitter ondertekent de wet.
Bekrachtiging
De Koning ondertekent de wet, maar de minister is verantwoordelijk (ministeriële verantwoordelijkheid). De Koning is onschendbaar - "De Koning kan geen kwaad doen".
Na ondertekening wordt de wet gepubliceerd in het Staatsblad en treedt in werking.
Quiz: Test je kennis
Beantwoord de vragen
Test wat je hebt geleerd over de staatsinrichting van Nederland.
Samenvatting
Gefeliciteerd!
Je hebt het wetgevingsproces doorlopen en geleerd hoe de Nederlandse democratie werkt.